Tháo gỡ vướng mắc trong quản lý thuốc thú y và kiểm soát giết mổ
Quản lý thuốc thú y và kiểm soát giết mổ là hai mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất chăn nuôi an toàn. Trước những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, việc hoàn thiện các quy định pháp luật đang được ngành thú y đặc biệt quan tâm.
Ngày 25/8/2026 tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Thông tư quy định về quản lý thuốc thú y và kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y. Đây được xem là bước quan trọng nhằm tháo gỡ những bất cập phát sinh từ thực tiễn và xây dựng hành lang pháp lý phù hợp hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Hoàn thiện quy định quản lý thuốc thú y
Thuốc thú y đóng vai trò quan trọng trong phòng, trị bệnh và bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi. Tuy nhiên, quá trình đăng ký, kiểm nghiệm, lưu hành và quản lý chất lượng thuốc vẫn đặt ra nhiều yêu cầu đối với doanh nghiệp.
Theo quy định hiện hành, thuốc thú y lưu hành tại Việt Nam phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng và được cấp Giấy chứng nhận lưu hành theo quy định. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh cũng phải tuân thủ những yêu cầu liên quan đến kiểm nghiệm, bảo quản, phân phối và quản lý chất lượng sản phẩm.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung góp ý nhiều nội dung như:
- Đăng ký lưu hành, cấp lại và gia hạn Giấy chứng nhận lưu hành thuốc thú y.
- Quy định về kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng thuốc.
- Đánh giá tồn dư vaccine thú y trong sản phẩm động vật.
- Quy định về nhãn điện tử và nhãn vật lý.
- Mở rộng các trường hợp được miễn khảo nghiệm.
- Thừa nhận kết quả kiểm nghiệm của các tổ chức kiểm nghiệm được công nhận.
Một trong những vấn đề được doanh nghiệp quan tâm là đơn giản hóa thủ tục hành chính. Việc giảm các thủ tục không cần thiết, tăng cường xử lý hồ sơ trực tuyến và thống nhất cách hiểu, cách áp dụng quy định có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và chủ động hơn trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.
Tăng tính minh bạch trong hoạt động kiểm nghiệm
Xã hội hóa hoạt động kiểm nghiệm được đánh giá là hướng đi có thể tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần có cơ chế công khai và cập nhật thường xuyên danh sách các cơ sở kiểm nghiệm được công nhận hoặc chỉ định.
Việc xây dựng một đầu mối tra cứu tập trung, trong đó thể hiện rõ phạm vi phép thử, phạm vi kiểm nghiệm và thời hạn hiệu lực, sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn đơn vị phù hợp và đối chiếu kết quả.
Đồng thời, việc thừa nhận kết quả kiểm nghiệm quốc tế trong những trường hợp Việt Nam chưa có phương pháp kiểm nghiệm tương ứng cũng có thể góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình đăng ký và quản lý thuốc thú y.
Kiểm soát giết mổ cần sát với thực tế
Bên cạnh quản lý thuốc thú y, kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y là vấn đề được nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và các cơ sở chăn nuôi quan tâm.
Kiểm soát tốt hoạt động giết mổ không chỉ nhằm bảo đảm vệ sinh thú y mà còn góp phần kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc động vật, sản phẩm động vật.
Theo các ý kiến tại hội thảo, dự thảo Thông tư cần tiếp tục làm rõ việc tổ chức kiểm soát giết mổ, xử lý động vật và sản phẩm động vật không bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y.
Đặc biệt, một số nội dung được đề xuất nghiên cứu kỹ hơn gồm:
- Phân loại cơ sở giết mổ theo mức độ nguy cơ.
- Quy định về dấu kiểm soát giết mổ và tem vệ sinh thú y.
- Hướng dẫn xử lý sản phẩm động vật bị ô nhiễm vi sinh vật.
- Quy trình xử lý động vật, sản phẩm động vật không bảo đảm yêu cầu.
- Tăng cường truy xuất nguồn gốc.
- Kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý Trung ương và địa phương.
Giết mổ nhỏ lẻ vẫn là điểm cần tháo gỡ
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, hệ thống cơ sở giết mổ nhỏ lẻ vẫn là một trong những khó khăn lớn đối với công tác quản lý.
Các cơ sở có quy mô nhỏ thường gặp hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện vệ sinh, xử lý chất thải và khả năng đáp ứng các yêu cầu kiểm soát. Trong khi đó, việc chuyển đổi sang các cơ sở giết mổ tập trung ở một số địa phương còn gặp khó khăn do điều kiện sản xuất và tập quán chăn nuôi khác nhau.
Vì vậy, các quy định mới cần vừa bảo đảm mục tiêu quản lý, vừa có tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực.
Quản lý theo mức độ nguy cơ được xem là một hướng tiếp cận đáng chú ý. Thay vì áp dụng một cách quản lý cứng nhắc cho tất cả cơ sở, việc phân loại theo quy mô và nguy cơ có thể giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào những khâu có rủi ro cao hơn.
Tăng cường truy xuất nguồn gốc trong chuỗi chăn nuôi
Một trong những yêu cầu ngày càng quan trọng đối với ngành chăn nuôi là khả năng truy xuất nguồn gốc động vật và sản phẩm động vật.
Từ trang trại, vận chuyển, giết mổ đến phân phối, mỗi công đoạn đều cần có thông tin đủ để xác định nguồn gốc và phục vụ công tác kiểm tra khi cần thiết.
Việc kết nối dữ liệu điện tử giữa Trung ương và địa phương được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo nền tảng cho hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch hơn.
Đối với doanh nghiệp và cơ sở chăn nuôi, đây cũng là xu hướng tất yếu khi thị trường ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm và nguồn gốc sản phẩm.
Cần quy định rõ để tránh vướng mắc khi áp dụng
Một vấn đề quan trọng trong quá trình xây dựng các quy định mới là phải hạn chế tình trạng cùng một quy định nhưng có cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương.
Đối với doanh nghiệp thuốc thú y, quy định rõ ràng và thống nhất sẽ giúp chủ động hơn trong đăng ký, kiểm nghiệm, ghi nhãn và lưu hành sản phẩm.
Đối với cơ sở giết mổ, quy định cụ thể về điều kiện vệ sinh, kiểm soát giết mổ và xử lý sản phẩm không đạt yêu cầu sẽ giúp giảm rủi ro trong quá trình thực hiện.
Đặc biệt, các quy định liên quan đến động vật mắc bệnh truyền nhiễm cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, đồng thời làm rõ các khái niệm và phương án xử lý để tránh gây tâm lý e ngại cho người chăn nuôi và cơ sở giết mổ. Một số đại biểu tại hội thảo cũng đề nghị làm rõ cách áp dụng đối với trường hợp liên quan đến bệnh dịch tả lợn châu Phi.
Quy định mới về xử phạt trong lĩnh vực thú y
Bên cạnh việc hoàn thiện quy định quản lý, công tác xử lý vi phạm cũng đang được cập nhật.
Nghị định 204/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y có hiệu lực từ ngày 1/8/2026, thay thế Nghị định 90/2017/NĐ-CP. Nghị định bao quát nhiều nhóm hành vi liên quan đến phòng, chống dịch bệnh động vật, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y, quản lý thuốc thú y và hành nghề thú y.
Theo quy định mới, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân vi phạm trong lĩnh vực thú y là 50 triệu đồng và đối với tổ chức là 100 triệu đồng; tùy hành vi, còn có thể áp dụng các biện pháp xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả.
Điều này cho thấy yêu cầu tuân thủ pháp luật trong sản xuất, kinh doanh thuốc thú y và hoạt động giết mổ ngày càng được chú trọng.
Hướng tới hệ thống thú y minh bạch, hiệu quả và bền vững
Việc sửa đổi, hoàn thiện các quy định về quản lý thuốc thú y và kiểm soát giết mổ không chỉ nhằm giải quyết những bất cập trước mắt mà còn hướng tới xây dựng một hệ thống quản lý phù hợp với sự phát triển của ngành chăn nuôi.
Trong thời gian tới, các quy định cần tiếp tục bảo đảm ba yếu tố: rõ ràng về pháp lý, khả thi trong thực tế và thuận lợi cho doanh nghiệp, người chăn nuôi.
Đồng thời, việc đẩy mạnh số hóa dữ liệu, tăng cường truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng thuốc thú y và quản lý hoạt động giết mổ theo nguy cơ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển bền vững.
Việc tiếp tục lấy ý kiến từ chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp hai dự thảo Thông tư được hoàn thiện sát hơn với thực tiễn trước khi ban hành.
