Kế hoạch phòng chống dịch bệnh chăn nuôi 2026–2030 có gì mới? Những điểm người chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý

Kế hoạch phòng chống dịch bệnh chăn nuôi 2026–2030 có gì mới?

Bước sang giai đoạn 2026–2030, ngành chăn nuôi Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao năng lực phòng chống dịch bệnh theo hướng chủ động – hiện đại – bền vững, thay vì chỉ xử lý khi dịch đã bùng phát. Kế hoạch mới tập trung tăng cường giám sát dịch bệnh, phát triển vùng an toàn dịch bệnh, ứng dụng công nghệ và đẩy mạnh chăn nuôi an toàn sinh học nhằm giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

Đây là những thay đổi mà các trang trại, hộ chăn nuôi và doanh nghiệp cần nắm rõ để chủ động thích ứng.

Vì sao cần thay đổi chiến lược phòng chống dịch?

Những năm gần đây, ngành chăn nuôi liên tục đối mặt với nhiều dịch bệnh nguy hiểm như:

Dịch tả lợn châu Phi (ASF)
Cúm gia cầm H5N1, H5N6
Lở mồm long móng (FMD)
Viêm da nổi cục (LSD)
Dại
Tai xanh trên lợn (PRRS)

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, mật độ chăn nuôi cao và hoạt động vận chuyển động vật ngày càng nhiều khiến nguy cơ phát sinh dịch bệnh luôn ở mức cao. Điều này đòi hỏi công tác phòng chống phải được thực hiện từ sớm, thay vì chỉ xử lý khi đã có ổ dịch.

Những điểm mới nổi bật trong Kế hoạch giai đoạn 2026–2030

1. Chuyển từ “chống dịch” sang “phòng dịch chủ động”

Điểm mới quan trọng nhất là lấy phòng bệnh làm trọng tâm.

Các địa phương được yêu cầu:

Giám sát dịch bệnh thường xuyên
Phát hiện sớm ổ dịch
Cảnh báo nguy cơ
Xử lý ngay từ giai đoạn đầu

Thay vì chờ dịch lan rộng mới triển khai các biện pháp khẩn cấp, việc chủ động giám sát sẽ giúp giảm đáng kể thiệt hại cho người chăn nuôi.

2. Đẩy mạnh xây dựng vùng và cơ sở an toàn dịch bệnh

Một trong những mục tiêu lớn của giai đoạn mới là:

xây dựng vùng an toàn dịch bệnh;
phát triển chuỗi chăn nuôi an toàn;
nâng cao khả năng xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi.

Điều này đồng nghĩa các trang trại sẽ cần đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về:

vệ sinh thú y;
tiêm phòng;
kiểm soát người và phương tiện ra vào;
quản lý côn trùng và động vật trung gian.

3. Tăng cường chăn nuôi an toàn sinh học

Các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học tiếp tục được xem là giải pháp cốt lõi.

Bao gồm:

kiểm soát nguồn giống;
kiểm soát thức ăn;
sát trùng định kỳ;
xử lý chất thải;
quản lý nước uống;
hạn chế khách ra vào;
kiểm soát côn trùng truyền bệnh.

Đây được xem là “lá chắn” hiệu quả giúp giảm nguy cơ phát sinh dịch ngay từ bên trong trang trại.

4. Nâng cao tỷ lệ tiêm phòng

Kế hoạch tiếp tục yêu cầu các địa phương:

tổ chức tiêm phòng đầy đủ;
nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin;
theo dõi hiệu quả sau tiêm.

Việc tiêm phòng đúng lịch sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

5. Ứng dụng công nghệ trong giám sát dịch bệnh

Một điểm mới đáng chú ý là tăng cường:

số hóa dữ liệu chăn nuôi;
quản lý đàn vật nuôi;
cảnh báo sớm;
xét nghiệm và điều tra dịch tễ.

Việc ứng dụng công nghệ giúp phát hiện nguy cơ nhanh hơn và hỗ trợ cơ quan thú y xử lý kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.

Kiểm soát côn trùng – nội dung được chú trọng hơn

Nhiều dịch bệnh nguy hiểm có thể lây lan thông qua các côn trùng hút máu hoặc côn trùng cơ học như:

Ruồi
Muỗi
Mòng
Ve

Chúng có khả năng mang mầm bệnh từ khu vực ô nhiễm sang đàn vật nuôi khỏe mạnh.

Vì vậy, kế hoạch giai đoạn mới tiếp tục nhấn mạnh việc:

tổng vệ sinh chuồng trại;
tiêu độc khử trùng định kỳ;
kiểm soát côn trùng;
xử lý chất thải chăn nuôi;
giảm nơi sinh sản của ruồi, muỗi và các vật trung gian truyền bệnh.

Trang trại cần chuẩn bị gì từ hôm nay?

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn 2026–2030, các trang trại nên:

Chủ động tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của cơ quan thú y.
Duy trì vệ sinh và tiêu độc khử trùng định kỳ.
Kiểm soát ruồi, muỗi, ve, mòng và các côn trùng truyền bệnh.
Quản lý tốt khu vực chứa phân, nước thải và rác hữu cơ.
Theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi hằng ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
Kê khai hoạt động chăn nuôi và phối hợp với cơ quan thú y khi có dịch xảy ra.

Giải pháp kiểm soát côn trùng giúp giảm nguy cơ dịch bệnh

Trong mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, việc kết hợp nhiều biện pháp kiểm soát côn trùng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn:

Diệt ruồi trưởng thành bằng bả hoặc thuốc chuyên dụng để giảm nhanh mật độ ruồi.
Xử lý ấu trùng (giòi) tại hố phân, khu vực chứa chất thải nhằm cắt đứt vòng đời của ruồi.
Phun tồn lưu diệt ruồi, muỗi ở các khu vực chuồng nuôi, hành lang và nơi côn trùng thường trú đậu.
Duy trì vệ sinh môi trường, thu gom chất thải đúng quy trình để hạn chế nơi sinh sản của côn trùng.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này không chỉ giúp giảm áp lực côn trùng mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe vật nuôi, nâng cao năng suất và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch.

Kết luận

Kế hoạch phòng chống dịch bệnh chăn nuôi giai đoạn 2026–2030 cho thấy định hướng rõ ràng của ngành chăn nuôi: phòng bệnh chủ động, ứng dụng công nghệ, phát triển chăn nuôi an toàn sinh học và kiểm soát hiệu quả các yếu tố làm lây lan dịch bệnh. Đối với các trang trại, đầu tư vào vệ sinh, tiêm phòng và kiểm soát côn trùng ngay từ hôm nay sẽ là nền tảng quan trọng để giảm rủi ro, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn chăn nuôi hiện đại.