Mối liên hệ giữa virus dịch tả lợn châu Phi (ASFV) với ruồi
Dịch tả lợn châu Phi (African Swine Fever – ASF) là một mối đe dọa trên phạm vi toàn cầu, gây ra những tổn thất kinh tế rất lớn cho ngành chăn nuôi lợn. Mặc dù tiếp xúc trực tiếp giữa lợn nhiễm bệnh và lợn khỏe được xem là con đường lây truyền chủ yếu, các nghiên cứu dịch tễ học gần đây đã đặt ra nghi vấn về vai trò của các loài côn trùng hút máu, đặc biệt là ruồi chuồng (Stomoxys calcitrans), trong quá trình phát tán virus gây bệnh dịch tả lợn châu Phi (ASFV).
Trong nghiên cứu này, các tác giả đã xây dựng một mô hình cơ học mô phỏng sự lây truyền ASFV qua véc tơ trong điều kiện một trang trại nuôi lợn ngoài trời, nhằm đánh giá mức độ đóng góp tương đối của ruồi chuồng đối với sự lây lan của virus. Mô hình được xây dựng dựa trên đặc điểm sinh thái của ruồi chuồng, tập tính hút máu và động lực lây truyền giữa các cá thể lợn.
Kết quả mô phỏng cho thấy, trong điều kiện mật độ ruồi thấp (dưới 5 con ruồi trên mỗi con lợn), ruồi chuồng chỉ đóng vai trò tương đối nhỏ trong quá trình lây lan ASFV, với khoảng 10% tổng số sự kiện lây truyền được cho là có liên quan đến loài côn trùng này. Tuy nhiên, khi mật độ tăng lên 20 hoặc 50 con ruồi trên mỗi con lợn, tỷ lệ lây truyền qua véc tơ có thể lần lượt chiếm gần 30% và 50% tổng số ca lây nhiễm.
Trong những điều kiện này, thời gian để tỷ lệ lợn chết trong đàn đạt 10% được rút ngắn khoảng 26% và 40% tương ứng. Điều này cho thấy mật độ ruồi chuồng cao có thể làm gia tăng đáng kể tốc độ bùng phát dịch trong trang trại.
Phân tích độ nhạy của mô hình cũng chỉ ra rằng mức độ đóng góp của ruồi chuồng vào sự lây lan của ASFV phụ thuộc rất lớn vào hai yếu tố: lượng máu mà ruồi nôn ngược (regurgitate) trong quá trình hút máu và liều virus tối thiểu có khả năng gây nhiễm cho lợn.
Nghiên cứu này đồng thời xác định một số khoảng trống quan trọng về mặt khoa học cần được tiếp tục làm rõ để đánh giá chính xác hơn vai trò của ruồi chuồng trong việc phát tán ASFV. Cụ thể, cần có thêm các nghiên cứu về: (1) đặc điểm và mật độ quần thể các loài côn trùng hút máu xuất hiện trong các trang trại chăn nuôi lợn; (2) tập tính hút máu của ruồi chuồng; và (3) xác suất truyền virus từ những con ruồi đã hút máu của lợn nhiễm bệnh nhưng chưa hút no hoàn toàn sang lợn khỏe trong lần hút máu tiếp theo.
Nghiên cứu gốc
Mechanical transmission of African swine fever virus by Stomoxys calcitrans: Insights from a mechanistic model (Wiley)
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/tbed.13824
